Μπορεί η ομάδα να είναι ταυτόχρονα χώρος εκτόνωσης και χώρος φόβου; Δυστυχώς, η απάντηση είναι ναι.
Ο αθλητισμός, που θεωρούμε ασφαλές καταφύγιο για τα παιδιά, συχνά κρύβει φαινόμενα εκφοβισμού που όμως παραμένουν αθέατα.
Ακούμε πολύ συχνά για το bullying στο σχολείο, αλλά λιγότερο στον χώρο του αθλητισμού.
Γιατί είναι κοινή η αντίληψη ότι ο αθλητισμός «δυναμώνει τον χαρακτήρα» και προστατεύει από την επιθετικότητα, προσφέροντας έναν υγιή τρόπο εκτόνωσης και διδάσκοντας πειθαρχία.
Και σε μεγάλο βαθμό, πράγματι, λειτουργεί έτσι.
Όμως τα περισσότερα περιστατικά μένουν αόρατα, κρυμμένα πίσω από φράσεις όπως «αυτό είναι μέρος της προπόνησης».
Οι έρευνες δείχνουν πως κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, οι αθλητικοί χώροι μπορούν να μετατραπούν σε πεδία εκδήλωσης εκφοβιστικών συμπεριφορών, με σοβαρές συνέπειες για τα θύματα αλλά και για την ίδια την ομάδα.
Στον οργανωμένο αθλητισμό, περίπου 1 στους 10 νέους αθλητές έχει βιώσει bullying.
Τι θεωρείτε λοιπόν bullying στον αθλητισμό;
Στις κοινωνικές επιστήμες, το bullying ορίζεται ως επαναλαμβανόμενες, σκόπιμες αρνητικές συμπεριφορές που στοχεύουν να προσβάλλουν, να αποκλείσουν ή να πληγώσουν ένα άτομο, είτε λεκτικά είτε με πράξεις.
Στον αθλητισμό, τέτοιες συμπεριφορές συχνά συγχέονται με «πειθαρχία» ή «σκληρή προπόνηση».
Ένα παιδί που αποκλείεται από την ομάδα ή δέχεται κοροϊδία μπορεί να το θεωρήσει «φυσιολογικό», ενώ στην πραγματικότητα να υφίσταται εκφοβισμό.
Πόσο συχνό είναι;
Τα στατιστικά δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό. Έρευνα των Vveinhardt και Fominiene (2020) έδειξε ότι περίπου 1 στους 10 νέους αθλητές έχει υπάρξει θύμα bullying, ενώ πολλοί περισσότεροι έχουν γίνει μάρτυρες τέτοιων συμπεριφορών.
Σε ακαδημίες ποδοσφαίρου στην Ισπανία, το 9% των παιδιών είχε βιώσει άμεσο εκφοβισμό, ενώ πάνω από το ένα τρίτο είχαν δει περιστατικά να συμβαίνουν γύρω τους (Ríos-Sisó & Ventura, 2022).
Τα περιστατικά εμφανίζονται κυρίως στα αποδυτήρια και στις προπονήσεις, όχι μόνο στον αγωνιστικό χώρο, γεγονός που δείχνει ότι η έκταση του φαινομένου είναι μεγαλύτερη από ό,τι συνήθως αντιλαμβανόμαστε.
Ποιες μορφές μπορεί να έχει;
• Κοινωνικό αποκλεισμό ενός αθλητή
• Επαναλαμβανόμενη κοροϊδία για την απόδοση ή την εμφάνιση
• Πρακτικές από προπονητές που βασίζονται στον φόβο ή τον εξευτελισμό
• Λεκτική πίεση από γονείς, όπως παρατηρήθηκε σε ορισμένες χώρες (The Guardian, 2025)
Οι υπερβολικές προσδοκίες, οι έντονες ιεραρχίες και η έλλειψη σαφών κανόνων ψυχολογικής ασφάλειας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο εκφοβισμός μπορεί να θεωρηθεί «αποδεκτός».
Όταν η σκληρή αντιμετώπιση κανονικοποιείται και δεν υπάρχουν κανάλια υποστήριξης, οι συμπεριφορές αυτές συνεχίζονται ατιμώρητες (Risk and Protective Factors for Bullying in Sport, 2024).
Λύσεις και πρόληψη
Η αντιμετώπιση του bullying απαιτεί συλλογική προσέγγιση:
• Εκπαίδευση προπονητών και προσωπικού για αναγνώριση και διαχείριση εκφοβισμού
• Καθορισμένοι κανόνες συμπεριφοράς στην ομάδα, με σαφείς κυρώσεις για παραβιάσεις
• Δημιουργία ασφαλών καναλιών αναφοράς για παιδιά, γονείς και προπονητές
• Προγράμματα ευαισθητοποίησης για γονείς, ώστε να μειωθεί η πίεση στους νέους αθλητές
• Ενίσχυση κουλτούρας σεβασμού και συνεργασίας, με ομαδικά παιχνίδια, δραστηριότητες επικοινωνίας και ενδυνάμωσης της αυτοεκτίμησης
Όταν εφαρμόζονται συστηματικά, αυτές οι πρακτικές μπορούν να μειώσουν τον εκφοβισμό και να κάνουν τον αθλητισμό πραγματικά χώρο ανάπτυξης και συνεργασίας.
Συμπέρασμα
Ο αθλητισμός πρέπει να είναι χώρος ανάπτυξης, συνεργασίας και ασφάλειας για κάθε παιδί.
Το bullying δεν μπορεί να αγνοηθεί ή να δικαιολογηθεί ως «σκληρή προπόνηση», καθώς υπονομεύει την ψυχολογική ευημερία των νέων αθλητών.
Μέσω εκπαίδευσης, πρόληψης και καλλιέργειας κουλτούρας σεβασμού, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι ομάδες θα παραμένουν θετικό περιβάλλον όπου όλα τα παιδιά θα μπορούν να αναπτυχθούν χωρίς φόβο και απομόνωση.
Γιατί ο αθλητισμός χρειάζεται και πρέπει πάντα να ενώνει.
Βιβλιογραφία (APA)
• Ríos-Sisó, M., & Ventura, C. (2022). Bullying in youth sport: Knowledge and prevention strategies of coaches. Apunts Educación Física y Deportes. Link
• Vveinhardt, J., & Fominiene, V. (2020). Bullying trends inside sport: When organized sport does not attract but intimidates. Frontiers in Psychology, 11, 2037. Link
• Risk and Protective Factors for Bullying in Sport. (2024). International Journal of Bullying Prevention. Link
• The Guardian. (2025, November 11). Abuse, bullying and racism in Australian sport: New study results. Link
Στέλλα Αργυρίου
Η Στέλλα Αργυρίου είναι ψυχολόγος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου La Sapienza της Ρώμης, με ειδίκευση στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία. Από το 2007 δραστηριοποιείται κλινικά στον τομέα της παχυσαρκίας, σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο, ενώ έχει σημαντική εμπειρία στην παιδική–εφηβική ψυχολογία και τις διαταραχές μνήμης. Έχει διδάξει σε μεταπτυχιακά προγράμματα και σεμινάρια επαγγελματιών υγείας και έχει συμμετάσχει ως ομιλήτρια σε επιστημονικά συνέδρια. Παράλληλα, συνεργάζεται με γεροντολογικές κλινικές και είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας του Δήμου Καβάλας. Αρθρογραφεί και συμμετέχει συχνά σε τηλεοπτικές εκπομπές, ενώ διατηρεί ιδιωτικό γραφείο στο Ελληνικό.